تبلیغات
دفاع مقدس - پرواز های سیاه بر شهرهای سپید ( نگاهی به جنگ شهرها )

دفاع مقدس
 
رفتید تا آزادانه زندگی کنیم

به نام خدا

یکی از صحنه‌های دردناک و در عین حال نمونه بارز نقض حقوق بشر از سوی رژیم بعثی عراق، حمله‌های مکرر به مناطق مسکونی ایران است که «جنگ شهر‌ها»نامیده شده است. پس از ناکامی نظامی،‌ سیاسی و روانی در جبهه‌های جنگ،‌سردمداران این رژیم با هدف کسب امتیازات و تحمیل شرایط خود به کشاندن جنگبه شهر‌ها و مناطق مسکونی مبادرت ورزیدند.

حمایت از غیرنظامیان در حملات مسلحانه،‌ تفکیک اهداف نظامی از غیرنظامی وتلاش برای محدود ساختن صدمات ناشی از جنگ در مناطق غیرنظامی، اساس و مبنایتدوین مقررات و قوانین مربوط به حقوق جنگ است؛ اما دولت عراق به هیچ یک ازهنجارهای بین‌المللی تن درنمی‌داد،‌ حملات خود به شهر‌ها و مردم بی‌دفاعرا افزایش داد. سازمان‌ها و نهادهای بین‌المللی نه تنها به محکوم کردن ایننقض آشکار قوانین مبادرت نمی‌ورزیدند،‌ بلکه با حمایت‌های پنهان و آشکارخود از رژیم بعث،‌ زمینه را برای گسترش عملیات‌های غیرانسانی بازمی‌گذاشتند.

برای دیدن ادامه مطالب روی ادامه مطلب كلیك كنید.

در حالی‌که ایران برای تعیین سرنوشت جنگ، اجرای عملیات نظامی را دنبالمی‌کرد. عراق برای مقابله با این وضع، حمله به جزیره خارک و مناطقغیرنظامی را برنامه‌ریزی کرده بود. در نتیجه،‌ پس از فتح خرمشهر، عراقحمله به شهر‌ها را از سر گرفت و به موازات آن، حمله به خارک را آغاز کرد.حمله عراق به شهرها به‌ویژه حمله موشکی به دزفول و حمله خمپاره‌ای به شهراهواز و دیگر مناطق مسکونی به صورت متناوب انجام می‌شد، ولی با آغازعملیات رمضان، حمله به مناطق مسکونی و افراد غیرنظامی به شکل جدید وگسترده‌ای از سرگرفته شد. به عبارتی دیگر، حمله هوایی دشمن که در پی طراحیعملیات سرنوشت‌ساز رمضان و همچنین شکست دشمن در عملیات کربلای یک، دو و سهدر تیر و شهریورماه افزایش یافته بود، ادامه پیدا کرد و همزمان و پس از آندر ماه‌های شهریور، مهر و آبان ماه ۱۳۶۵ مناطق صنعتی،‌کارگری، اقتصادی ونفتی و نیز شهر‌‌ها و مناطق مسکونی و مناطق عملیاتی زیر شدیدترین حمله‌هایهوایی و بمباران‌ها قرار گرفتند.

عراق از این کار دو هدف را دنبال می‌کرد؛ یکی هدف کوتاه‌‌مدت که جلوگیریاز اجرای عملیات سرنوشت‌ساز بود،‌ دیگری هدف بلندمدت که انهدام منابع ارزیو درآمد کشور و همچنین به ستوه آوردن مردم و برانگیختن مخالفت آنان با جنگو در نتیجه، تسلیم جمهوری اسلامی و پذیرش آتش‌بس به نحوی که مطلوب رژیمعراق باشد، بود.

افزایش حمله هوایی عراق و دسترسی به نقاطی که قبل از این در توان عراقنبود،‌ علاوه بر این که به دلیل واگذاری تجهیزات و هواپیماهای پیشرفته‌ایبود که شوروی و فرانسه در اختیار عراق گذاشته بودند، مرهون همکاریکارشناسان آمریکایی بود.

ایران تا بهمن ماه ۱۳۶۲ از حمله به شهرهای عراق خودداری می‌کرد و جوابحملات ارتش عراق به شهرها را در جبهه‌ها می‌داد. ایران در چند نوبت اعلامکرد حمله به شهرها و روستا و مردم بی‌دفاع خلاف قوانین اسلامی وبین‌المللی است. ولی فرماندهان ارتش عراق کم‌ترین توجهی به هشدار‌هایایران که تمرکز جنگ در جبهه‌ها بود،‌ نکردند و این باور را داشتند کهایران توانایی جنگ شهرها را ندارد.

در ۲۲ بهمن ماه ۱۳۶۲ ارتش عراق با حمله موشکی به شهر قهرمان‌پرور دزفولصدها تن از هموطنان ما را به خاک و خون کشید. فرماندهان ایران به ساکنانهفت شهر عراق اعلام کردند شهرهای خود را خالی کنند و ۲۴ ساعت بعد آتشتوپخانه خود را روانه آن شهرها کردند.

صدام که انتظار چنین حمله بزرگی از سوی ایران را نداشت، دستور حمله بهشهرهای ایلام، اسلام‌آباد غرب،‌ گیلان‌غرب،‌ مسجد سلیمان، اندیمشک،‌بهبهان و… را صادر کرد. وقتی فرماندهان ایران این شرایط را دیدند بهمردم عراق اعلام کردند فقط شهرهای کربلا، نجف،‌ کاظمین و سامرا امن هستندو از آن‌ها خواستند به شهرهای مذکور پناه ببرند. سربازان عراقی به دستورفرماندهان خود تلاش کردند مانع از خروج مردم از شهرهای غیرامن عراق شوند،ولی موفق نشدند. وقتی صدام مشاهده کرد شهر بصره و سایر شهرهای عراق در آتشقهر رزمندگان اسلام شعله‌ور است،‌ با دروغ و نیرنگ اعلام کرد به خواستةرجوی، سرکرده گروهک منافقین، جنگ شهرها را قطع می‌کند.

بیشترین حملات عراقی‌ها در این مدت به کرمانشاه صورت گرفت. از جمله درحمله روز هفتم آبان ماه ۱۳۶۵ که کرمانشاه و اسلام‌آباد زیر آتش بمب، راکتو مسلسل هواپیماهای دشمن قرار گرفت، ۱۲۰ شهید و ۵۸۰ مجروح شدند. همچنین دراین مدت تأسیسات نفتی خارک و نقاط مسکونی و صنعتی اصفهان، اراک، تهران،‌سردشت، خرم‌آباد، تبریز، لرستان،‌ شیراز،‌ آغاجاری،‌ هفت تپه، گیلان‌غرب،آبادان،‌ پتروشیمی بندرامام(ره)، راه‌آهن اندیمشک و سدهای دز و شهیدعباس‌پور، مورد حمله‌های شدید هوایی دشمن قرار گرفتند.

دور جدید جنگ شهرها در اسفندماه ۱۳۶۳ آغاز شد؛ ارتش عراق وقتی از جبرانشکست‌های خود در جبهه‌ها ناامید شده بود دوباره حمله موشکی و هوایی بهشهرها و مناطق مسکونی و غیرنظامی را در دستور کار خود قرار داد. ایران نیزدر مقابل ‌اعلام کرد اگر عراق جنگ شهرها را متوقف نکند، بغداد را با موشکمورد حمله قرار خواهد داد. صدام و حامیانش این ادعای ایران را یک بلوفنظامی قلمداد کردند و به حملات کور خود با موشک‌های اهدایی اروپا علیهمردم کوچه و خیابان ادامه دادند. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کردبا موشک‌های ساخت ایران بغداد را خواهد زد. اولین موشک شلیک شده توسطایران،‌ بانک هجده طبقه رافدین را در بغداد مورد هدف قرار داد. دومین موشکدر باشگاه افسران ارتش عراق در بغداد فرود آمد و حدود دویست نفر ازفرماندهان عراقی را به هلاکت رساند. ادامه حملات موشکی ایران به بغدادباعث شد صدام از بغداد فرار کند و به سامرا، یکی از شهرهای امن که از سویفرماندهان ایرانی اعلام شده بود، پناهنده شود.

عراقی‌ها از این حمله غافلگیر شدند، اما یک مقام بلندپایه عراق در مکالمهتلفنی با یک خبرنگار آمریکایی حمله موشکی ایران به بغداد را تکذیب کرد وگفت: «خرابکاران ایرانی یک بمب در داخل ساختمان بانک کار گذاشته بودند کهبه ساختمان آسیب رساند، ولی کسی را حتی مجروح نکرد.» سخنگوی وزارت خارجهآمریکا در واشنگتن نیز گفت: ما چنین برداشت می‌کنیم که انفجار بغدادانفجاری داخلی بوده است و نه یک بمباران. مطبوعات کویت نوشتند: پرتاب موشکبه بغداد یک ادعاست.

حمله موشکی ایران به شهرهای بغداد، بصره و العماره، هر چند محدود بود، اماموازنه جدیدی را در جنگ شهرها برقرار کرد که عراق آن را پیش‌بینی نمی‌کردو به نظر می‌رسید ادامه آن وضع با طولانی شدن زمان و افزایش حجم حمله‌هایایران به شهرهای عراق، آن کشور را از حمله به شهرها باز خواهد داشت؛ درغیر این صورت، عراق باید عامل جدیدی در جنگ شهرها وارد معادله کند.

[B]عکس‌العمل سازمان‌های بین‌المللی و توافق ۱۲ ژوئن[/B]

پس از این اقدام ایران(مقابله به مثل) دبیرکل وقت سازمان ملل متحد درپیامی از دولت‌های ایران و عراق خواست تا از حمله به مناطق مسکونی در خاکیکدیگر خودداری کنند.

ایران برای سیاست خود مبنی بر خودداری از گسترش جنگ در مناطق غیرنظامی وبرای رعایت حقوق انسان دوستانه،‌ به تقاضای دبیرکل وقت پاسخ مثبت داد ورژیم عراق نیز بر اثر فشار افکار عمومی جهان در ظاهر موافقت خود را اعلامکرد و بدین ترتیب توافق«۱۲ژوئن» ۱۹۸۴م (۲۲ خرداد ۱۳۶۳) شکل گرفت.

به دنبال این توافق و بنابر تقاضای دبیرکل شورای امنیت سازمان ملل، قرارشد تا هیأت‌های ناظر آن سازمان برای نظارت بر اجرای مفاد این توافق درتهران و بغداد مستقر شوند. اما پس از مدتی، رژیم عراق با استناد به دلایلغیرمعقول بارها توافق ۱۲ ژوئن را نادیده گرفت.

سازمان ملل متحد پس از اطلاع از این اقدام،‌ هیأت ناظر خود مستقر در تهرانرا به بازدید از مناطق مورد حمله فرستاد و در گزارش خود به شورای امنیتاین موارد را مورد تأیید قرار داد. اما رژیم عراق برای انحراف افکار عمومیو کاستن از فشارهای بین‌المللی به دروغ مدعی حمله‌های مشابه ایران بهمناطق مسکونی آن کشور شد.

عراق، سیاست غیرانسانی حمله به مناطق مسکونی را به منظور وادار ساختنایران به قبول شرایط تحمیلی آن کشور، همواره تکرار کرد. رژیم بعثی،‌ دردی‌ماه ۱۳۶۵ برای چندمین‌بار جنگ شهرها را آغاز و حمله به مناطق مسکونی وغیر نظامی ایران را به وحشیانه‌ترین وجهی دنبال کرد که در پی آن،‌ مدارس،دانشگاه‌ها، بیمارستان‌ها و… مورد حمله کور بمب و موشک قرار گرفتند وحتی اماکن مذهبی نیز مصون نماندند.

آخرین و حساس‌ترین جنگ شهرها، حمله موشکی عراق به تهران و شهرهای مرکزیایران بود. در این اقدام از تاریخ دهم اسفندماه ۱۳۶۶ موشک‌باران تهرانآغاز شد و تا یازدهم اردیبهشت‌ماه ۱۳۶۷ ادامه یافت.

عراق در این مدت، متجاوز از ۱۷۰بار از موشک میانبرد استفاده کرد و تلفاتجانی و آسیب‌های مالی زیادی را وارد کرد. در این مرحله نیز ایران بار دیگربرای توقف حمله‌های عراق به اقدام متقابل روی آورد و از موشک‌های میانبردبر ضد آن کشور استفاده کرد.

مقابل به مثل یا اصل تقابل در تاریخ جنگ، همواره یکی از عوامل مؤثر ایرانبود که دشمن را از حمله به مناطق مسکونی و مردم غیرنظامی بازداشته است. باوجود این، همواره خواستار اقدام بین‌المللی برای توقف حمله به مناطقمسکونی بود و در همه مراحل جنگ شهرها، بارها در مجامع بین‌المللی و همچنیندر مراسم نمازجمعه تهران اعلام کرد که از حمله به شهرهای عراق به‌عنوانعمل متقابل اکراه داشته و از هرگونه تلاشی برای اجرای توافق ۱۲ ژوئن حمایتمی‌کند و در صورت خودداری عراق از انجام آن، از اقدام متقابل خودداریخواهد کرد.

البته عراق برای پایان دادن به جنگ شهرها، شروطی را مطرح کرد که بسیارنامربوط و متزلزل بودند و راه از سرگیری آن را برای خود باز می‌گذاشت. درشرایط پیشنهادی عراق برای پایان دادن به حمله‌ها، مسئله بمباران شهرها بههمه جنگ مرتبط شده و هیچ‌گونه تمایزی بین این‌گونه اعمال غیرقانونی وغیرانسانی با اقدام دفاع مشروع در جبهه‌های نبرد، مشاهده نمی‌شد.

در شش ماه آغازین جنگ(۱۳۵۹) ۴۱۳ بار به شهرهای ایران حمله شد. این تعداد حملات در سال‌های بعدی به شرح زیر است:

۵۷۱ بار ۱۳۶۰، ۴۷۶ بار۱۳۶۱ ۲۶۰ بار ۱۳۶۲، ۲۴۶ بار ۱۳۶۳، ۷۹۰ بار ۱۳۶۴، ۹۶۲بار ۱۳۶۵، ۷۴۵ بار ۱۳۶۶ و پنج ماه پایانی جنگ (۱۳۶۷) ۳۰۶ بار. شهرهایایران در کل چهارهزار و ۷۶۹ بار توسط رژیم بعث عراق مورد بمباران،موشک‌باران یا گلوله باران قرار گرفتند.

از آغاز تا پایان جنگ شهرها بالغ بر ۱۲۷ شهر (به‌علاوه جزایر جنوبی کشور)مورد تهاجم قرار گرفتند. در بین این شهرها آبادان با بیش از یک هزار وهفده بار، بیش از همه مورد تهاجم واقع شد که در واقع این تعداد معادل ۳/۲۱درصد از کل مجموع حملات به کلیه شهرهای کشور است. شهر اهواز با ۳۱۶ بارحمله و ۶/۶ درصد از کل حملات به شهرها در درجه دوم قرار گرفته و سپس دزفول۲۴۱ تهاجم یا ۱/۵ درصد از کل حملات را تحمل نموده است. برخی دیگر ازشهرهای ایران به ترتیب زیر هدف حملات هوایی قرار گرفتند. اراک ۵۷ بار،ارومیه ۷۷ بار،‌ اسلام‌آباد غرب ۱۱۲ بار،‌ اصفهان ۱۹ بار، اندیمشک ۵۲ بار،بانه ۷۶ بار،‌ بروجرد ۵۱ بار، بوشهر ۴۲ بار، پاوه ۳۵ باره، پیرانشهر ۷۸بار،‌ تبریز ۷۶ بار، تهران ۹۲ بار،‌ خرم‌آباد ۱۴۰ بار، خرمشهر ۱۲۸ بار،جزایر مختلف خلیج فارس ۱۹۵ بار، زنجان ۳۲ بار، سرپل ذهاب ۶۷ بار،‌ سردشت۹۹ بار، سنندج ۶۱ بار،‌ قم ۶۷ بار، گیلان‌غرب ۸۳ بار، مریوان ۱۱۷ بار،‌همدان ۱۰۹ بار،‌ ایلام ۱۷۷بار، میاندوآب ۱۰ بار، نهاوند ۴۴ بار و….

تعداد شهدا و مجروحین برخی از شهرها بر اثر حملات هوایی به شرح زیر است:

آبادان۵۰۷۳ نفر، اراک ۸۹۵ نفر، ‌ارومیه ۱۸۲۷ نفر،‌ اسلام آباد غرب ۱۲۰۳نفر،‌ اصفهان ۱۶۵۰ نفر،‌ اندیمشک ۲۴۸۴ نفر،‌ اهواز ۸۲۵۳ نفر،‌ بانه۱۲۷۰نفر، بروجرد۱۹۲۲ نفر،‌ بهبهان ۱۵۳۵ نفر، پاوه ۶۹۶ نفر، پیرانشهر ۱۰۲۶نفر،‌ تبریز ۹۰۵ نفر، تهران ۲۵۹۷ نفر، خرم‌آباد ۲۳۵۴ نفر،‌ دزفول ۵۳۲۶نفر،‌ سردشت ۱۴۴۴ نفر، سنندج ۱۴۴۶ نفر، شیراز ۸۵۸ نفر، قم ۱۸۴۱ نفر،کرمانشاه ۶۰۸۰ نفر، گیلان‌غرب ۷۲۵ نفر، مریوان ۱۲۶۹ نفر، مسجدسلیمان ۱۸۰۳نفر، میانه ۷۶۸ نفر و ایلام۳۳۳۴ نفر؛ در مجموع ۷۶ هزار و ۸۷۳ نفر در اثرحملات هوایی عراق به شهرهای مختلف به شهادت رسیده و یا مجروح شدند.

۶۳ درصد حملات هوایی توسط هواپیما، ۹/۴ درصد توسط موشک، ۹/۳۱ درصد توسطتوپخانه انجام می‌شد. بر اساس حقوق بین‌الملل، اقدامات غیرانسانی رژیمبعثی عراق در آن سال‌ها می‌بایستی بی‌درنگ در سال ۱۳۵۹ توسط شورای امنیتسازمان ملل پیگیری و صدام به‌عنوان نقض‌کننده صلح بین‌الملل تنبیه می‌شد،اما حتی پس از صدور قطعنامه ۵۹۸ و اعلام خاویرپرز دکوئیار، دبیرکل وقتسازمان ملل مبنی بر متجاوز بودن دولت عراق،‌ پرونده این تجاوز عملاً تاسقوط صدام و دستگیری و محاکمه و اعدام وی مسکوت ماند

مجله امتداد

سایت ساجد





برچسب ها: دفاع مقدس، دفاع مقدس در نگاهی كوتاه، جنگ تحمیلی، جنگ تحمیلی علیه ایران، درباره جنگ، پاسخ به سه پرسش، نقش امریکا، جنگ عراق علیه ایران، جنگ، مداخله، جنگ ایران و عراق، قدرتهای بزرگ، وظایف و تعهدات دولتها، عملکرد امریکا در جنگ ایران و عراق، همکاری، سازمان سیا، فرمانده ناوچه پیکان، ناوچه پیکان، دفاع مقدس ملت ایران، ملت ایران، عملیات هوایی، تاریخ جهان، قطعنامه‌ها، قطعنامه‌های سازمان ملل در خصوص جنگ تحمیلی، سازمان ملل، جنگ شهرها، پرواز های سیاه، شهرهای سپید، عملیات والفجر ۸، عملیات، عملیات آبی خاکی خیبر، عملیات خیبر، اسلام ناب، اسلام آمریکایی، جنگ فقر وغنا، تلفات انسانی ایران، سلاح های شیمیایی، دزفول، شهر ۱۰۰۰ موشک، شهید، مفقود، بمباران، هواپیماهای عراقی، سهام خیام، دختری حماسه آفرین از هویزه، هویزه، خرمشهر، رزمندگان اسلام، مقاومت ۳۴ روزه، آنتونی کردزمن، آزادی خرمشهر، مقاومت، آزادی، عملیات بیت المقدس، بنی صدر، موذی گری های بنی صدر، آزاد‌سازی سوسنگرد، سوسنگرد، خاطرات، رهبر انقلاب، وضعیت ایران، پایان جنگ، شروع جنگ، اوضاع نظامی ایران، نظامی، ایران، ناگفته‌های جنگ، عراق، اولین های جنگ، مناقشات تاریخی،  
نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 25 آبان 1390 توسط MAHDI .