تبلیغات
دفاع مقدس - نوشتاری از «آنتونی کردزمن» درباره جنگ ایران و عراق

دفاع مقدس
 
رفتید تا آزادانه زندگی کنیم

جنگ نفتکش ها مهمترین جنبه از نبرد دریایی ایران و عراق بود

خبرگزاری فارس: آنتونی کردزمن تحلیل گر سرشناس پنتاگون می نویسد:جنگ نفتکش ها مهمترین جنبه از نبرد دریایی ایران و عراق بود ، اما این اتفاق هرگز نتوانست وقفه محسوسی در صادرات نفت ایران ایجاد کند .


برای دیدن ادامه مطالب روی ادامه مطلب كلیك كنید.

**جنگ نفتکش ها و نبردهای دریایی

در جنگ ایران و عراق ، نبرد دریایی میان دو کشور را می توان به دو بخش متفاوت اما پیچیده تفکیک کرد :
* تلاش های عراق در راستای کاهش صادرات نفت ایران از طریق منهدم کردن نفتکش های این کشور و
*حضور ناوگان دریایی غرب به رهبری آمریکا در منطقه خلیج فارس برای تضمین آزادی تردد نفتکش ها تا میادین نفتی کویت و برقراری امنیت کامل تردد خطوط کشتیرانی به کشورهای بی طرف منطقه خلیج فارس .

هر دو مورد در نهایت به تشدید درگیری ها منتهی شدند . ایران با افزایش فشارهای سیاسی و نظامی بر کشورهای جنوبی حاشیه خلیج فارس در قبال جنگ نفتی عراق واکنش نشان داد تا بدین ترتیب آنها را وادار نماید به حمایت های خود از عراق پایان دهند . حضور نیروهای غربی و آمریکایی در منطقه نیز به افزایش درگیری با نیروهای ایرانی انجامید و رفته رفته به مرحله ای رسید که یکی از عوامل تاثیرگذار در تصمیم ایران برای پذیرش آتش بس شد .
پیش از این ، تاریخچه دو نبرد دریایی فوق و تاثیر کلی آن بر روند جنگ ایران و عراق به طور مفصل مورد بحث قرار گرفت . هرچند نبرد دریایی مستلزم شرکت در جنگ مین ها و بهره گیری از انواع سیستم های دریایی ، هوایی ، موشکی است اما در خصوص استفاده از این سیستم ها در جریان نبرد دریایی درسهای جالبی نیز می توان آموخت . با مطالعه چنین نبردهایی همچنین می توان به نکات مهمی پیرامون تاثیر حملات هوایی استراتژیک علیه ناوگان دریایی و مشکلات موجود در حوزه مدیریت نبرد و شیوه های جلوگیری از تشدید درگیری ها دست یافت .
در ذیل به درسها و موضوعات کلیدی مطرح در این نوع جنگ اشاره ای خواهیم داشت :

*جنگ نفتکش ها مهمترین جنبه از نبرد دریایی ایران و عراق بود ، اما این اتفاق هرگز نتوانست وقفه محسوسی در صادرات نفت ایران ایجاد کند . بنا به دلایل سیاسی و نظامی ، عراق هیچگاه موفق نشد تا برای کاهش قابل توجه صادرات نفت ایران نیروهای خود را متمرکز گرداند ، ضمن اینکه در راستای دستیابی به نتایج قطعی در جنگ فاقد تجهیزات هدف گیری و توانایی لازم برای بکارگیری از سلاحهای مرگبار و مخرّب خود بود .

*در مقابل ، ایران با حمله به نفتکش های عراق توسط نیروهای کم تجربه سپاه پاسداران که به قایق ها و کشتی های مین گذار کوچک اما کاملاً مجهز دسترسی داشتند و نیز حمله به کشتی هایی که عازم کشورهای متحد عراق بودند ، توانست به وزنه ای تاکتیکی علیه فن آوری پیشرفته عراق دست پیدا کند . نیروی دریایی سپاه به دلیل مداخله نظامی آمریکا دستاورد چندانی از این حملات نداشت ، اما نشان داد که جنگ نامتعارف می تواند به مثابه یک تهدید دریایی جدی علیه نیروهای دشمن به شمار رود .

*آمریکا و دیگر نیروهای غربی در بهره گیری از پروژه قدرت نمایی با هدف کنترل و پایان دادن به مخاصمات خلیج فارس تا حد زیادی موفق بودند . معهذا ، در هنگام مواجهه با جنگهای سطح پایین با مشکلات متعددی در حوزه های مختلف روبرو بودند . این معضلات از وجود مشکلات جدی در جنگ مین گرفته تا مشکلات ناشی از مدیریت پدافند موشکی و سیستم شناسایی دوست از دشمن را در بر می گرفت که دائماً کشتی ها و هواپیماهای دوست و دشمن حاضر در همان منطقه را تهدید می کردند .

*به لحاظ فنی ، تجربیات جنگ ایران و عراق تا اندازه ای مشابه با نبرد فالکلند بودند که ضرورت بهره گیری از پدافند های موشکی با واکنش سریع و قابلیت اطمینان بیشتر و نیز تاکید بیشتر بر عملیات اطفای حریق و کنترل خسارت را به ما یادآور می شوند . این تجربیات همچنین ضرورت شرکت در جنگ مین ها را به تصویر می کشند که برای جنگهای سطح پایین ، شناسایی بهتر سیستم های دوست از دشمن ، هماهنگ نمودن سیستم های فرماندهی و کنترل و ارائه آموزش لازم برای شرایط سیاسی – نظامی خاص مناسب بوده و جزء لاینفکی از این نوع جنگ می باشند .

**: عملیات های دریایی و “جنگ نفتکش ها ”

“جنگ نفتکش ها ” در پایان بخشیدن به جنگ ایران و عراق ، به مثابه یکی از کاتالیزورهای اصلی ظاهر گشت . جنگ مزبور یک از اهرم های مورد استفاده عراق در حمله به ایران بود به ویژه زمانی که نیروهای ایرانی مدام در حال حمله به خاک این کشور بودند زیرا دولتمردان عراق ابزار دیگری برای تحت فشار گذاشتن ایران در اختیار نداشتند . واکنش ایران به این تاکتیک عراق نیز خود عاملی مهم در ایجاد انگیزه میان آمریکا و متحدان اروپایی بود تا با این بهانه بتوانند در امور خلیج فارس دخالت نمایند . اما “جنگ نفتکش ها ” فقط در چهارمین سال جنگ میان دو کشور اهمیت پیدا کرد . هرچند طرفین در آغاز جنگ به ناوگان دریایی یکدیگر حمله می کردند ، اما حمله گسترده به ناوگان دریایی کشور ثالث در سال ۱۹۸۴ نبرد دریایی میان ایران و عراق را به اوج خود رساند . پس از آن ، “جنگ نفتکش ها ” به جنگی بدل گردید که در جریان آن عراق دائماً تلاش می کرد تا از طریق حملات متعدد هوایی علیه نفتکش ها و تاسیسات نفتی ایران ، این کشور را به پذیرش قطعنامه وادار نماید . ایران نیز در مقابل سعی می کرد تا با حمله هوایی و دریایی به کشتی ها و نفتکش های کشورهای بی طرف که عازم کشورهای حامی عراق بودند ، به این اقدام دشمن خود پاسخ دهد . در نتیجه ، جنگ نفتکش ها پای کشورهای غربی را نیز به منازعات دریایی خلیج فارس کشاند .
تاریخچه این جنگ قبلاً به تفصیل تشریح گردید . باید خاطرنشان کرد که درسهای این حوزه از جنگ ایران و عراق بیشتر به تشدید جنگ و مدیریت نبرد باز می گردد تا به تاکتیک ها و فن آوری دو کشور . با این وجود ، برخی از ابعاد “جنگ نفتکش ها ” به بررسی و تعمق بیشتری نیاز دارد .
۱-۱-۱۴ : آغاز “جنگ نفتکش ها ” و تاتیر اولیه آن بر روند جنگ : ۱۹۸۴-۱۹۸۰
جنگ نفتکش ها ایده های مهمی در مورد تشدید جنگ به نیروهای نظامی دو کشور داد که در نهایت به بروز نبرد دریایی ایران و عراق منتهی گردید . پس از سال ۱۹۸۵، جنگ نفتکشها وارد ساختار کلّی جنگ ایران و عراق در خلیج فارس شد به طوریکه نمی توان نبرد دریایی را از روند کلی جنگ تفکیک کرد . هرچند که بررسی جنگ نفتکش ها از سال ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۴ روندی متغیر را نشان می دهد اما در عین حال مثال جالبی است از اینکه چگونه موضوعی به ظاهر کم اهمیت در جنگ کشورهای جهان سوم می تواند ناگهان دیدگاه دولتمردان غربی و استراتژی آنها را تغییر دهد .
گاهشماری اولیه “جنگ نفتکش ها ” به طور خلاصه در جدول ۱-۱۴ ارائه شده است . جالب توجه اینجاست اگرچه عراق دشوارترین مشکلات در صادرات نفتی خود را بین سالهای ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۴ تجربه کرد ، اما در بهره گیری از تاکتیک کشاندن جنگ به مناطق آبی به مثابه ابزاری برای وارد آوردن خسارات مشابه به ایران بسیار کند عمل کرد . این مسئله را اینگونه می توان توجیه کرد که نیروی دریایی ایران توانست تا حدی تحرکات نیروی دریایی دشمن را در خود بنادر عراق از کار بیاندازد . از دیگر دلایل وقوع این مسئله ، وجود مشکلاتی نظیر میزان برد و مقدار مواد منفجره تسلیحات جنگنده بمب افکن ها بود که عراق با آنها دست و پنجه نرم می کرد . ضمناً ، تا قبل از اینکه ایران بخش اعظمی از قابلیت پدافند هوایی خود را از دست بدهد ، نیروهای نظامی عراق برای انجام ماموریت های با ریسک بالا تمایل چندانی از خود نشان نمی دادند .
مشکل واقعی که عراق باید در جهت رفع آن تلاش می کرد ، یافتن راهی کم خطر برای استفاده از هواپیما با هدف نفوذ به داخل آب های ایران بود . کنترل دریایی ایران ، نیروهای دشمن را از سایر گزینه ها محروم ساخت و سالها به طول انجامید تا عراق بتواند به چند فروند جنگنده بمب افکن و موشک هوا به دریا دست یابد . همانگونه که در جدول ۱-۱۴ مشاهده می کنید حتی موشک های “اگزوست ” نتوانستند جایگزین تجهیزات کنترل دریایی شوند . با وجودیکه عراق از تسلیحات بسیار پیشرفته نظیر موشک هوا به سطح اگزوست بهره فراوان برد ، اما ایران با استفاده از راکت های هوا به هوای بدون سیستم هدایت کننده موفق شد تا در هر سورتی پرواز تعداد کثیری از اهداف دشمن را منهدم نماید .

جدول :

جنگ نفتکش ها : گاهشماری محدود وقایع :

*سال ۱۹۸۰:
۷ اکتبر
در جریان تبادل آتش با نیروهای عراقی در بندر خرمشهر ، گلوله های توپ ایران سه کشتی باربری خارجی را غرق کرده و به دو کشتی دیگر نیز خساراتی وارد آورد . در این میان حداقل ۲۰ خدمه دریایی کشته شدند .

*شال: ۱۹۸۱:
۲۱ مه
هواپیمای عراقی به یک کشتی فله بر پانامایی موسوم به Louise I که در قسمت شمالی بندر امام خمینی ایران پهلو گرفته بود ، خساراتی وارد کرد .

۱۹ اکتبر
موشک های عراق به یک کشتی فله بر لیبریایی با عنوان ال تاجدار در نزدیکی بندر امام خمینی خساراتی وارد کردند . کشتی باربری پاناما موسوم به Moira بمباران شد و به شدت آسیب دید . هر دو کشتی بعدها تعمیر شدند .

۲۵ اکتبر
موشک های عراق کشتی فله بر هندی با عنوان Vish Wamitra در نزدیکی بندر امام خمینی را به آتش کشیدند که خسارات فراوانی به این ناوگان وارد آورد .

*سال۱۹۸۲:
۱۱ ژانویه
دو موشک عراق بر روی کشتی باربری پاناما موسوم به success آتش گشوده و گریختند . کشتی باربری یونانی با عنوان Anabella بوسیله مینی در حوالی بندر امام خمینی آسیب دید

۱۴ فوریه:
نفتکش ۱۶۰۰۰ تنی ایران موسوم به مکران بوسیله مین هایی که نیروهای عراقی در حوالی قسمت شمالی بندر ماهشهر کار گذاشته بود به شدت آسیب دید

۳۰ مه
نفتکش Atlas ترکیه در جریان بمباران جزیره خارک توسط نیروهای عراقی متحمل خسارات فراوانی گردید

۶ ژوئن
کشتی فله بر ۲۶۰۰۰ تنی یونان با نام Good Luck در بندر امام خمینی مورد هدف موشک های عراقی قرار گرفت . تعدادی از خدمه ناوگان کشته شدند

۹ اوت
موشک های عراق کشتی باربری ۱۵۰۰۰ تنی یونان موسوم به Lition Bride را در نزدیکی بندر امام خمینی غرق کرده و به کشتی باربری ۱۶۰۰۰ تنی کره جنوبی با نام Sanbow Banner صدمات فراوانی وارد آوردند تا آن حد که امکان تعمیر آن تقریباً وجود نداشت . ۸ خدمه این کشتی مفقود و یک تن نیز کشته شدند

۴ سپتامبر
کشتی فله بر ترکیه موسوم به Mar Transporter با اصابت مستقیم موشک عراق به اتاق موتور در محدوده آبهای نزدیک بندر امام خمینی به شدت آسیب دید که البته امکان تعمیر آن نیز وجود نداشت . این کشتی همراه با ۱۰ کشتی دیگر توسط ناوگان دریایی ایران اسکورت می شد

۱۱ سپتامبر
کشتی باربری یونان موسوم به Evangelia S. بوسیله یک مین عراقی در مدخل اسکله بندر امام خمینی غرق شد . این مین توسط نیروهای عراقی کار گذاشته شده بود

*سال ۱۹۸۳:

۲ ژانویه
یک هواپیمای عراقی بر روی کشتی باربری سنگاپور با نام Eastern و کشتی لیبریایی Orient Horizon که در حال خروج از بندر امام خمینی بودند ، آتش گشودند و آنها را وادار کردند تا دوباره در کنار اسکله پهلو بگیرند

۱۵ مه
نفتکش پانامایی Pan Oceanic Saneپس از حمله موشکی عراق به آتش کشیده شد و در کانال بندر امام خمینی بدون خدمه رها گردید .
۲۱ نوامبر کشتی فله بر هندی با نام Archana متعاقب حمله موشکی عراق در نزدیکی بندر بوشهر متحمل خسارات اندکی شد

۱۸ دسامبر
موشک های عراق به روی نفتکش یونانی Scapmount آتش گشودند . نفتکش مزبور در کانال منتهی به بندر امام خمینی رها گردید

۲۵ مه
هواپیمای عراق به یک کشتی تدارکاتی پانامایی موسوم به Seatrans-21 خسارت اندکی وارد کرد

۳۱ مه
کشتی فله بر هندی با نام Ati Priti در نزدیکی بندر امام خمینی بوسیله موشک های عراقی به شدت آسیب دید

۳۱ اکتبر
با وجود اسکورت ناوگان دریایی ایران ، کشتی باربری یونانی ملقب به Avra در حوالی بندر امام خمینی مورد هدف موشک های عراقی قرار گرفت

۲۱ نوامبر
در این روز با وجود اسکورت ناوگان دریایی ایران ، موشک های عراق توانستند کشتی فله بر ۱۳۰۰۰ تنی یونانی با نام Antigoni را در اطراف بندر امام خمینی غراق کنند
۸ دسامبر کشتی فله بر ۱۶۰۰۰ تنی یونان موسوم به Lapetos در حوالی بندر امام خمینی مورد حمله موشک های عراق قرار گرفت و رها شد .

*سال۱۹۸۴:

۱ فوریه
کاروانی متشکل از ۴ کشتی باربری قبرسی – با نام های Breeze ، Neptune ، Skaros و City of Rio در نزدیکی بندر امام خمینی مورد حمله یک فروند هواپیمای عراقی قرار گرفتند . دو کشتی Breeze و Skaros مورد حملات موشکی قرار گرفته و مفقود شدند . کشتی City of Rio با مین برخورد کرده و زمین گیر شد . کشتی Neptune نیز آتش گرفت اما خسارت جدی ندید

۱۶ فوریه
در این روز موشک های عراق به کشتی باربری لیبریایی Al Tariq در بندر بوشهر خسارات شدیدی وارد آوردند

۱ مارس
در جریان حمله یک موشک عراقی به یک کاروان متشکل از ۱۵ کشتی بین بوشهر و بندر امام خمینی ، کشتی فله بر Apj Ankiba هندی غرق گردید . کشتی باربری ۱۹۰۰۰ تنی انگلستان موسوم به Charming پس از اصابت موشک عراقی به روساخت های کشتی ، شناور انگلیسی آتش گرفته و زمین گیر شد . در این روز ، کشتی باربری Sema-G ترکیه مورد هدف قرار گرفته و رها گردید
۲۷ مارس نیروی هوایی عراق در اولین عملیات جت جنگنده سوپر اتاندارد در نزدیکی جزیره خارک به طرف نفتکش ۸۵۰۰۰ تنی یونان ملقب به Filikon L. که ۸۰۰۰۰ تن نفت خام از کویت بارگیری کرده بود ، یک فروند موشک اگزوست شلیک کرد . از قرار معلوم ، خلبان عراقی گمان می کرد که نفتکش مزبور حامل نفت ایران است . با اصابت موشک بر روی بدنه نفتکش شکافی ایجاد شده و خسارت جزئی به سمت راست سینه کشتی ، مخزن فاضلاب و مخزن شماره ۴ کشتی وارد آمد اما باعث انفجار آن نگردید . دویست تن نفت به درون آبهای آزاد سرازیر شد . کارشناسان آمریکایی بعدها موشک را خنثی کردند

۲۹ مارس
کشتی باربری ۱۶۰۰۰ تنی یونان موسوم به Lapetos مورد حمله یک فروند موشک عراق قرار گرفته و در دهانه خلیج فارس رها گردید

۳ آوریل
توپخانه ایران بر روی کشتی باربری Varuna هندوستان آتش گشودند

۱۸ آوریل
در این روز یک فروند موشک عراق توانست به نفتکش ۵۲۰۰۰ تنی پاناما موسوم به Robert Star که در حال پهلو گرفتن در کنار جزیره خارک بود ، خساراتی وارد آورد

۲۵ آوریل
نفتکش ۳۵۷۰۰۰ تنی Safina-Al-Arab عربستانی که حامل ۳۴۰۰۰۰ تن نفت خام ایران بود ، در جنوب جزیره خارک بوسیله یک فروند موشک عراقی به شدت آسیب دید . این موشک حفره ای به ابعاد ۲۴۰ فوت مکعب در سمت راست نفتکش ایجاد کرد و صفحات بدنه کشتی را به سمت داخل خم کرده و انفجاری را باعث گردید . در مخزن شماره ۱۱ سمت راست نفتکش آتشی برافروخته شد که دامنه آن به مخازن شماره ۹ و ۱۰ نیز کشیده شد . شعله های آتش تا ۲ روز زبانه می کشید که در نهایت ۱۰۰۰۰ تن از نفت موجود در مخازن را سوزاند . به این نفتکش خسارات فراوانی وارد آمد

۲۷ آوریل
موشک های عراق در حمله به کشتی باربری ۱۷۹۰۰۰ تنی لیبریایی موسوم به عقاب دریا در نزدیکی بندر امام خمینی خسارات اندکی وارد کردند

۷ مه
نفتکش ۱۱۸۰۰۰ تنی عربستان سعودی با نام Al-Ahood که حامل ۱۱۴۰۰۰ تن نفت خام ایران بود ، در نزدیکی جزیره خارک توسط یک فروند موشک عراق دچار حریق شد و ۳۴۰۰۰ تن نفت آن سوخت . موشک به اقامتگاه خدمه در نزدیکی موتورخانه اصابت کرد و خسارات فراوانی را ایجاد کرد . در جریان این حمله ، یکی از خدمه مفقود شد .

۱۳ مه
یک فروند موشک عراق با حمله خود به نفتکش ۶۹۰۰۰ تنی ایران با نام تبریز که در جزیره خارک مخازن خود را از نفت ایران پر نموده بود ، خسارات اندکی وارد آورد

۱۳ مه
بنابر گزارشات واصله مبنی بر اولین حمله هواپیمای ایران به ناوگان های تجاری ، نفتکش ۸۰۰۰۰ تنی کویت با نام Umm al-Casbah که حامل ۷۷۰۰۰ تن نفت این کشور بود ، در جنوب کویت خسارات اندکی را متحمل شد . پس از شناسایی نفتکش توسط هواپیمای شناسایی ، جت جنگنده اف -۴ به طرف هدف حمله ور شده و دو موشک به طرف آن شلیک کرد . هر دو موشک به عرشه کشتی اصابت نمود .

۱۴ مه
نفتکش ۶۲۰۰۰ تنی Esperanza II پانامایی در زمان حرکت خود به سوی جزیره خارک مورد هدف یک فروند موشک عراق قرار گرفت . موتورخانه و محل اقامت خدمه دچار حریق گردید

۱۶ مه
نیروهای عراقی در حمله موشکی خود به یک نفتکش ۲۱۵۰۰۰ تنی عربستان سعودی موسوم به Yanbu Pride که حامل ۱۲۰۰۰۰ تن نفت خام این کشور بود ، در داخل آبهای سرزمینی عربستان در نزدیکی بندر جبیل خساراتی وارد کردند . از ۵ موشک پرتاب شده دو جنگنده اف – ۴ ، دو موشک به کشتی مزبور اصابت کرد که انفجار حاصله ، آتشی عظیم را به پا کرد . شعله های آتش از مخازن سمت راست کشتی آغاز شد اما به سرعت مهار گردید ، قبل از شلیک ، جنگنده اف -۴ برای شناسایی هدف ، یک دور کامل زد

۱۸ مه
کشتی فله بر ۱۷۰۰۰ تنی پاناما ملقب به Fidelity در نزدیکی بندر بوشهر مورد حمله یک فروند موشک عراق قرار گرفت

۲۴ مه
موشک های عراق در جریان حمله به نفتکش ۱۴۰۰۰۰ تنی پانامایی در جنوب جزیره خارک با کمی بدشانسی در موفقیت خود ناکام ماندند

۲۴ مه
دو فروند جت جنگنده اف -۴ ایران موفق شدند تا به یک نفتکش ۲۹۰۰۰۰ تنی لیبریایی موسوم به Chemical Venture خساراتی را وارد آورند که به طرف آبهای عربستان سعودی حوالی بندر جبیل در حرکت بود . موشک های ایران به وسط روساخت کشتی اصابت کردند که این امر به برافروختن آتشی در محل اقامتگاه خدمه گردید . در این حمله ۱۰ نفر از خدمه کشتی مجروح شدند

۲۵ مه
کشتی فله بر ۱۹۰۰۰ تنی لیبریایی ملقب به Savoy Dean در آبهای خلیج فارس مورد حمله یک فروند موشک عراقی قرار گرفت .

۳ ژوئن
نفتکش ترکی ۱۵۳۰۰۰ تنی موسوم به Buyuk Hun که عازم جزیره خارک بود ، در ۵۰ مایلی جنوب جزیره بوسیله موشک نیروهای عراقی متحمل خساراتی گردید . موشک فوق به محل اقامتگاه خدمه اصابت کرده و ۳ تن را کشت . یک قایق یدک کش یرانی نفتکش مزبور را به خارج از جزیره انتقال داد

۷ ژوئن
در پی برخورد کشتی باربری لیبریا ملقب به Dashaki با یک مین عراقی حفره ای در زیر خط تراز کشتی با سطح آب در نزدیکی تنگه هرمز ایجاد گردید . کشتی مجبور شد تا بار خود را در بندرعباس تخلیه کرده و عازم عربستان سعودی شود
۱۰ ژوئن یک فروند جت جنگنده اف -۴ به نفتکش ۲۹۵۰۰۰ تنی کویت با نام کاظمیه که به طرف شرق قطر در حرکت بود ، حمله کرد . بمب هایی که هواپیما رها کرد به هدف اصابت نکرد اما در ادامه موفق شد با موشک های خود نفتکش را مورد هدف قرار دهد . خسارات وارد جزئی بوده و هیچ تلفات انسانی در پی نداشت

۲۴ ژوئن
نفتکش ۱۵۲۰۰۰ تنی یونان موسوم به Alexander the Great که حامل نفت ایران بود ، در جزیره خارک مورد حمله موشکی عراق قرار گرفت . موشک به داخل مخزن نفت نفوذ کرده اما موفق نشد در آن انفجاری ایجاد کند

۲۷ ژوئن
نفتکش ۲۶۰۰۰۰ کویتی با نام Tiburon که تحت مالکیت دولت سوئیس بوده و در لیبریا به ثبت رسیده بود ، در حالیکه ۲۵۰۰۰۰ تن نفت خام ایران را حمل می کرد در جنوب شرق جزیره خارک مورد حمله موشکی عراق قرار گرفت . موشک به موتورخانه اصابت کرد و شعله های آتش تا ۱۰۰ فوت به داخل محل اقامت خدمه گسترش یافت . آتش و انفجارهای متعاقب آن کل روساخت نفتکش را منهدم کرده و سبب نابودی دودکش ناو گردید . تا دو روز پس از حمله ، بدنه کشتی تنها تا سه فوت بالاتر از سطح آب در آبهای آزاد غوطه ور بود . پیش از رسیدن شعله های آتش به مخازن ، یدک کش های نجات با مهار حریق توانستند نفت موجود در مخازن را نجات دهند . در این حمله ۸ خدمه کشته و ۳ تن دیگر به شدت مجروح شدند . این نفتکش عازم کشور بحرین بود

۱ جولای
کشتی کالابر ۶۲۰۰ تنی کره جنوبی ملقب به Wonju-Ho هنگامیکه به طرف بندر امام خمینی در حرکت بود ، مورد هدف حملات موشکی عراق قرار گرفت . کشتی باربری ۱۳۰۰۰ تنی یونان با نام Alexander-Dyo در جریان همان حمله به شدت آسیب دید . در این حملات دو خدمه کشته و چهار تن دیگر زخمی شدند

۵ جولای
جت های ایران به یک نفتکش غول پیکر موسوم به Primrose که تحت مالکیت دولت ژاپن بوده اما در لیبریا به ثبت رسیده است حمله کرده و خساراتی را وارد نمودند . این نفتکش مورد هدف دو راکت قرار گرفت اما با سرعت تمام به راه خود ادامه داد
۱۰ جولای در یک ماجرای واقعی ، جنگنده اف-۴ ایران بر اثر تشخیص اشتباه خود به نفتکش ۱۳۳۰۰۰ تنی انگلیسی با نام British Renown حمله کرد که به قصد تخلیه نفت خام از نفتکش Tiburon که در روز ۲۷ ژوئن توسط موشک های ایران غرق شد ، عازم منطقه بود . متعاقب حضور هواپیمای شناسایی در محل ، بلافاصله یک جنگنده اف -۴ دو موشک به سمت نفتکش مزبور شلیک کرد . یکی از آنها به عرشه کشتی اصابت و دیگری به تجهیزات بارگیری نفت برخورد کرد و آتش کوچکی را برافروخت که به سرعت نیز مهار گردید . این حمله در ۷۰ مایلی شمال غربی بحرین در آبهای بین المللی اتفاق افتاد

۷ اوت
نفتکش ۱۲۳۰۰۰ تنی یونان موسوم به Friendship L. که مخازن خود را از نفت خام ایران پر کرده بود در ۳۰ مایلی جنوب جزیره خارک مورد حمله موشک نیروهای عراقی قرار گرفته و کمی آسیب دید . این موشک یکی از مخازن نفت را سوراخ کرد و آتش کوچکی را بر افروخت که به موتورخانه و اقامتگاه خدمه نیز سرایت نمود اما بلافاصله مهار شد

۱۵ اوت
یک جنگنده ایرانی به نفتکش ۸۹۰۰۰ تنی پاکستان ملقب به Joharm دو موشک شلیک کرد اما نشانه گیری آنها خطا رفت . این نفتکش زمانیکه برای بارگیری نفت عازم عربستان سعودی بود ، مورد حمله قرار گرفت

۱۸ اوت
نفتکش ۴۷۰۰۰ تنی پاناما موسوم به Endeabor در ۱۰۰ مایلی شرق بحرین زمانیکه مخازن خود را از نفت کویت پر کرده بود ، مورد هدف یک جنگنده ایرانی قرار گرفت . موشک به سمت راست کشتی اصابت کرد . آتش کوچکی بر روی عرشه و در مخزن اصلی برافروخته شد اما به سرعت مهار گردید . نفتکش مزبور حرکت خود را به سمت دوبی ادامه داد

۲۴ اوت
نفتکش ۵۳۰۰۰ تنی قبرس با نام Amethyst که حامل ۵۰۰۰۰ تن نفت خام ایران بود ، در جنوب جزیره خارک مورد هدف موشک نیروهای عراقی قرار گرفت . این نفتکش با کمک قایق های یدک کش آتش را مهار کرده و از خطر نجات یافت . آتش از موتورخانه به محل اقامتگاه خدمه و تعدادی از مخازن نفت سرایت کرد . در این میان یکی از خدمه ها مفقود گردید

۲۷ اوت
نفتکش ۲۱۰۰۰ تنی پاناما موسوم به Cleo-1 با هدف بارگیری نفت در ۷۰ مایلی شمال شرق قطر در مسیر خود به سمت راس التنوره مورد اصابت موشک ایران قرار گرفت . اما این نفتکش حرکت خود به دوبی را ادامه داد

۱۱ سپتامبر
نفتکش کاملاً پر ۲۵۱۰۰۰ تنی ملقب به St. Tobias متعلق به دولت نروژ که در کشور لیبریا به ثبت رسیده بود در ۵۰ مایلی جنوب جزیره خارک مورد حمله یک فروند موشک اگزوست عراق قرار گرفت اما خسارت جزئی به آن وارد آمد . این موشک حفره ای به اندازه ۶ فوت در سمت راست کشتی ایجاد کرد و آتشی را برافروخت که بلافاصله مهار شد . نفتکش سالم باقی ماند و با نیروی موتورخانه به راه خود به سوی ابوظبی ادامه داد

۱۲ سپتامبر
کشتی تدارکاتی ۵۰۰ تنی آلمان با نام Seatrans 21 که در روز ۲۵ مه آسیب دیده بود ؛ در ۵۰ مایلی جنوب جزیره خارک مورد حمله موشک عراق قرار گرفت و غرق شد

۱۶ سپتامبر
نفتکش ۱۲۲۰۰۰ تنی یونان که در کشور لیبریا به ثبت رسیده بود ، در مسیر خود به راس التنوره مورد هدف موشک های ایران قرار گرفت . این موشک های پس از حضور یک هواپیمای تجسسی در محل ، از فاصله نزدیک به سوی نفتکش شلیک شدند . خسارات شدیدی به این نفتکش وارد آمد — سکوی محل استقرار ناخدا و افسران و ۳۰ درصد از اقامتگاه خدمه منهدم شد و سه تن از خدمه کشتی مجروح گشتند . این حادثه در وسط آبهای خلیج فارس اتفاق افتاد و کشتی برای تعمیر عازم بحرین شد . نفتکش ۱۲۷۰۰۰ تنی کره جنوبی ملقب به Royal Colombo در مسیر خود به سمت راس التنوره مورد حمله هواپیماهای ایرانی قرار گرفت . موشک ها حفره هایی را در موتورخانه ایجاد کرده و سه تن را زخمی کردند . آسیب وارده جزئی بوده و نفتکش برای بارگیری نفت در ترمینال عربستان سعودی به راه خود ادامه داد

۸ اکتبر
نفتکش ۲۵۸۰۰۰ تنی با نام World Knight که در کشور لیبریا به ثبت رسیده بود در جنوب غربی جزیره خارک مورد حمله موشک عراقی قرار گرفت . آسیب وارده شدید بود . موشک پرتاب شده موتورخانه را تخریب کرده و آتش برافروخته شده به اقامتگاه خدمه نیز سرایت کرد . در این حمله ۷ تن از خدمه کشته و ۵ تن دیگر به شدت آسیب دیدند . نفتکش فوق عازم جزیره خارک بود

۱۱ اکتبر
نفتکش ۲۱۰۰۰ تنی هندوستان ملقب به Gaz Fountain در مسیر خود به سوی کویت مورد حمله هواپیماهای ایرانی قرار گرفت . آسیب های وارده جزئی بوده و یک تن از خدمه نیز مجروح شد . این نفتکش حرکت خود به سوی بحرین را ادامه داد

۱۲ اکتبر
کشتی پانامایی ۲۴۰۰۰ تنی حمل گاز ، پس از بارگیری تقریباً ۲۰۰۰۰ تن گاز فشرده شده پروپان و بوتان در راس التنوره ، در وسط آبهای خلیج فارس بوسیله سه موشک ایرانی آسیب دید . خدمه کشتی را ترک کردند — چنین اعلام شده که خسارت شدیدی بر کشتی وارد آمد .
۱۵ اکتبر نفتکش ۲۱۹۰۰۰ تنی کاملاً‌ پر ایران با نام سیوند پس از ترک ترمینال نفتی جزیره خارک مورد هدف موشک های عراق قرار گرفت و دچار حریق شد

۱۹ اکتبر
در حاشیه جنوبی خلیج فارس ، شرق بحرین ، جت جنگنده اف -۴ ایران موشک هایی را به طرف کشتی پشتیبانی ۱۵۳۸ تنی ثبت شده در پاناما موسوم به Pacific Prospector شلیک کردند که در نتیجه آن ۲ تن از خدمه کشته شدند

۳ دسامبر
نفتکش ۳۸۶۰۰۰ تنی قبرس ملقب به Minotaru در مسیر خود به سوی ترمینال نفتی جزیره خارک مورد حمله موشک عراق قرار گرفت . موتورخانه دچار حریق شد اما آتش ۵ ساعت پس از اصابت موشک مهار گردید

۸ دسامبر
جت جنگنده اف -۴ ایران در آبهای بی طرف خارج از منطقه انحصاری اقتصادی که از جانب عراق در گرداگرد جزیره خارک به ایران تحمیل شده بود ، به یک کشتی تدارکاتی کویتی حمله کردند

۹ دسامبر
در این روز هواپیمای جنگی عراق به یک نفتکش ۱۶۳۰۰۰ تنی ثبت شده در کشو باهاما موسوم به B. T. Investor که به طرف ترمینال نفتی جزیره خارک در حرکت بود ، با موشک اگزوست حمله ور شد . موشک حفره ای در مخزن سمت چپ کشتی درست در بالای خط آبخور کشتی ایجاد کرد . اما موفق نشد آَتشی در نفتکش برافروزد و فقط خسارت جزئی به بار آورد . در این حمله هیچ یک از خدمه آسیب ندیدند

۱۵ دسامبر
نفتکش ۲۴۱۰۰۰ تنی یونانی ملقب به Ninemia در مسیر خود به طرف جزیره خارک بوسیله دو موشک عراقی به شدت آسیب دید . موشک اول موتورخانه نفتکش را به آتش کشید و موشک دوم باعث مرگ دو تن از خدمه کشتی شد

۱۷ دسامبر
کشتی کالابر ۲۱۰۰۰ تنی یونانی با نام Aegis Cosmic در ۸۵ مایلی شمال بحرین مورد حمله موشکی عراق گرفت و در سمت چپ آن حفره ای ایجاد گردید . در این حمله کشتی خسارت اندکی متحمل شد و هیچ آسیبی به خدمه وارد نیامد . پس از حمله ، کشتی به راه خود ادامه داد .

۲۱ دسامبر
نفتکش ۵۳۰۰۰ تنی ثبت شده در لیبریا موسوم به Magnolia در ۳۱ مایلی جنوب جزیره خارک مورد حمله موشک نیروهای عراقی قرار گرفت و دو تن از خدمه خود را از دست داد . نفتکش غول پیکر نروژی با نام Thorshavet که حامل ۲۳۰۰۰۰ تن نفت خام ایران بود ، در همان حمله بوسیله موشک عراق به شدت آسیب دید . ۲۶ تن از خدمه ، کشتی مزبور را ترک کردند

۲۵ دسامبر
نفتکش ۲۷۷۰۰۰ تنی کاملاً پر هندوستانی ملقب به Kanchenjunga مورد حمله هواپیماهای ایرانی قرار گرفته و اتاق کنترل و سکوی محل استقرار ناخدا و افسران در روی عرشه کشتی دچار حریق شد و تعدادی از خدمه نیز مجروح گشتند . ظرف چند ساعت حریق مهار گردید . حمله موشکی در ۷۰ مایلی شمال شرق قطر و پس از بارگیری کامل نفتکش از نفت خام عربستان سعودی در ترمینال راس التنوره و حرکت به طرف ایالات ایندیانا آمریکا اتفاق افتاد . پس از این واقعه نفتکش برای تعمیر به طرف دوبی حرکت کرد

۲۶ دسامبر
نفتکش غول پیکر ۲۳۹۰۰۰ تنی اسپانیایی ملقب به Aragon مورد حمله دو فروند موشک پرتاب شده از هواپیمای جنگی ایران قرار گرفتند . نفتکش فوق که برای بارگیری نفت خام عربستان به مقصد اسپانیا عازم ترمینال راس التنوره بود ، پس از حمله به راه خود ادامه داد

تجربیات مراحل اولیه جنگ نفتکش ها را می توان تا اندازه ای از مراحل نهایی جنگ تفکیک کرد که در ادامه نگاهی اجمالی به آنها خواهیم داشت :

* “جنگ نفتکش ها ” غالباً به کندی پیش می رفت زیرا عراق جنگنده بمب افکن دوربرد کاملاً پیشرفته در اختیار نداشت تا بتواند از حس گرها و مهمات هوا به سطح آن مشابه با آنچه که در هواپیماهای Su-24 ، Tornado و F-15E به چشم می خورد ، بهره برداری نماید . در ابتدا ، عراق برای انجام چنین ماموریت هایی و حمله به ناوگان دریایی ایران در نزدیکی جزیره خارک یا حتی کمی دورتر به سمت شرق با مشکلاتی روبرو بود زیرا که نزدیکترین پایگاه هوایی امن عراق در شهر نصیره بود که تقریباً در ۱۵۰ مایلی شمالغرب خلیج فارس و ۳۰۰ مایلی جزیره خارک قرار داشت . عراق در ابتدا فقط می توانست موشکهای ضدکشتی را از طریق بالگردهای Super Frelon با شعاع جنگی کمتر از ۲۰۰ مایل شلیک نماید . ناوگان نیروی هوایی عراق در نوامبر ۱۹۸۳ به ۵ فروند هواپیمای سوپراتاندارد مجهز گردید که شعاع جنگی آنها بیش از ۲۰۰ مایل بود اما مشکل برد هواپیما همچنان غیرقابل حل باقی مانده بود . تنها برد هواپیمای میراژ F-1 به بیش از ۳۰۰ مایل افزایش پیدا کرده بود که دولت عراق نیز برای تجهیز ناوگان هوایی خود چند فروند از این هواپیما را در سال ۱۹۸۵ خریداری کرد . پس بواسطه برد طولانی و میزان مقاومت زیاد این هواپیما ، وقت آن رسیده بود تا عراق بر ترس خود فائق آید که جملگی از تلفات جنگی ، فقدان سیستم هدف گیری و کمبود تجربه عملیاتی پرسنل نشات می گرفت . ضرورت شناسایی هدف در برد های طولانی و قابلیت حمله به اهداف از جمله درسهای مهمی بودند که نیروهای عراقی در جریان جنگ خود با نیروهای ایرانی آموختند — تجربه ای که نیروی هوایی آرژانتین در نبرد فالکلند نیز بدان رسیده بود .

*عراق در اوایل فوریه ۱۹۸۳ برای خرید جنگنده های سوپراتاندارد و آموزش فوری آن از دولت فرانسه وام گرفت . کشور مزبور هواپیماها را در نوامبر ۱۹۸۳ به عراق تحویل داد . با این وجود ؛ عراق نتوانست آنها را تا شش ماه بعد از تحویل وارد میادین عملیات کند . پس از آن ، ظاهراً عراق بواسطه مشکلات موجود در تعمیر و نگهداری هواپیماها و اشتباه خلبان یکی از ۵ فروند هواپیمای سوپر اتاندارد خود را از دست داد . این مسئله یکبار دیگر بر وجود مشکلاتی بر سر راه خرید فوری تسلیحات پیشرفته در میان نیروی هوایی کشورهای در حال توسعه تاکید می کند .

*رادارهای جنگنده سوپر اتاندارد قابلیت شناسایی دقیق اهداف را نداشت . این مسئله باعث شد تا نیروهای عراقی موشک های خود را به سوی اهداف کم اهمیت شلیک نمایند که در ارتفاع بالا پرواز می کردند یا اینکه مجبور بودند برای هدف گیری بهتر از هواپیمای شناسایی دریایی بهره گیرند . عراق نتوانست با جنگنده های Mirage F-1 خود این مشکل را مرتفع سازد و در نهایت به این نتیجه رسید که یا باید به یک هواپیمای شناسایی دریایی مدرن دست یابد یا اینکه بر روی جنگنده های خود رادار و سیستم الکترونیکی “هوشمند ” نصب نماید تا بتواند از آنها برای پرتاب موشک های هوا به کشتی استفاده کند که قابلیت شناسایی نوع اهداف دریایی را داشته باشند .

*در روزهای ابتدایی “جنگ نفتکش ها ” ، عراق از حملات هوایی مستقیم و مین های پرتاب شونده از هوا در جنگنده های Mirage F-1 و MiG-23BM بهره می گرفت اما با این بمب ها به ندرت می توانست حتی کشتی های ساکن و بدون حرکت را مورد هدف قرار دهد و حتی نمی توانست اهداف موردنظر را شناسایی کرده یا وارد آوردن تلفات زیاد به آنها را تضمین نماید . ظاهراً عراق به دلیل آسیب پذیری یا دلایل سیاسی از حملات موشکی مستقیم بوسیله جنگنده ها اجتناب می کرد . با وجود بهره گیری موثر جنگنده های Mirage F-1 و MiG-23BM از چنین مهماتی علیه اهداف موردنظر ، موارد تایید شده اندکی از حمله جنگنده های عراق به کشتی های در حال حرکت وجود دارد . این قابلیت عراق نقطه مقابل توانایی ایالات متحده آمریکا در غرق کردن کشتی های ایران در سال ۱۹۸۸ با استفاده از جنگنده A-6 مجهز به بمب های هدایت شونده لیزری می باشد . اهمیت استفاده از مهمات هوایی که بتواند با کمترین هزینه اما بیشترین کارآیی کشتی های تجاری را منهدم سازد ، کاملاً بدیهی است .

*به ادعای برخی گزارشات ، احتمال اصابت موشک های اگزوست که در سال ۱۹۸۴ به سوی اهداف شلیک شدند ، بسیار بالا بود :
۵۲ موشک از ۵۳ فروند به اهداف موردنظر اصابت کردند که در این میان تنها دو فروند موشک منفجر نشدند . منابع دیگر اعلام داشتند که موشک های اگزوست – مشابه با نبرد فالکلند – دچار مشکلات عدیده ای در انفجار بودند ، هرچند که دشوار است علت این امر را صرفاً در عملکرد فیوزهای زمانی یا تاخیری یا ناشی از اشتباه کارکنان بخش خدمات و تسلیحاتی عراق بدانیم . این مسئله درس دیگری از این جنگ را نمایان می سازد : وجود مشکل در دستیابی به اطلاعات معتبر پیرامون عملکرد واقعی سیستم های تسلیحاتی جداگانه .

*موشک های اگزوست و دیگر موشک های کوچک معمولاً در “انهدام ” کشتی های تجاری بزرگ موفقیتی حاصل نمی کردند . با اینحال ، در سال ۱۹۸۴ توانستند خسارت های فراوانی به ۱۱ فروند نفتکش وارد آورند که ظرفیت آنها بیش از ۵۰۰۰۰ تن بود و به شش فروند دیگر نیز خسارات جزئی وارد کردند . موشک های اگزوست در برابر ناوهای کوچک و کشتی های خودکار (نظیر کشتی خودکار Safina Al-arab که باید آنرا یک استثنا دانست زیرا تعمیر سیستم های بسیار پیشرفته آن کاری بس دشوار بود) کارآیی بیشتری داشتند . ۷ فروند از ۳۳ کشتی کوچک تا متوسط غرق شدند و ۱۹ فروند دیگر به شدت آسیب دیدند و فقط به ۷ فروند خسارت جزئی وارد آمد . {پاورقی : با توجه به اندازه نسبتاً کوچک موشک اگزوست ، اثرات تخریب این موشک در اغلب موارد محسوس بود . موشک AM 39 Exocet در زمان پرتاب وزنی برابر با ۳۵۵ کیلوگرم و کلاهکی به وزن ۱۶۵ کیلوگرم و در لحظه برخورد قابلیت اشتعال باقیمانده سوخت خود بر روی هدف موردنظر را دارد . این موشک معمولاً پیش از انفجار یا اشتعال در هدف نفوذ می کند (بدین معنا که وجود نفت بیشتر در محل اصابت می تواند اثرات آن را خنثی کند مگر آنکه در محل حریق ، اکسیژن به قدر کفایت وجود داشته باشد) ، اما توان لازم برای انفجار بیشتر تجهیزات دریایی را ندارد . این بیانگر آنست که کشتی های بزرگی همچون ناو هواپیمابر در برابر چنین موشک هایی از آسیب پذیری کمتری برخوردارند}

*زمان طولانی سپری شد تا عراق به استفاده از موشک های هوا به کشتی روی آورد . این زمان تا سال ۱۹۸۷ به طول انجامید که ظاهراً از آن پس از موشک های کرم ابریشم چینی سود برد . این نشانگر وجود مشکل در عدم پیش بینی نیات افراد بود تا تجزیه و تحلیل قابلیت نظامی . برخی از گزارشات نشان می دهند که در سال ۱۹۸۲ مصر ۸ فروند بمب افکن Badger-A و ۶ فروند Badger-G به عراق فروخته است . هر دو مدل قابلیت پرتاب آزاد بمب را داشتند اما بمب افکن Badger-G از قابلیت پرتاب موشک هوا به سطح نیز برخوردار بود . بنا بر اطلاعات جدول ۱-۱۴ ، این قابلیت به طور اخص از آنجا اهمیت پیدا می کند که شایعاتی مبنی بر تبادل موشک های AS-4 Kelt با سوخت مایع در این معامله به گوش می رسید و اینکه عراق به طور همزمان درصدد خرید موشک های AS-6 از اتحاد جماهیر شوروی بود . گزارشات بعدی این حقیقت را آشکار ساخت که عراق موشک های AS-4 را از منابع روسی و موشک های کرم ابریشم پرتاب شونده از هوا را از کشور چین تامین کرد . آنچه روشن است این که عراق تا سال ۱۹۸۷ قابلیت پرتاب چنین موشک هایی را نداشت . توانمندی این موشکها در جدول ۲-۱۴ آمده است . تجهیزات اصلی شامل الف)AS-2 Kipper ، موشک ضدکشتی قدیمی روسی ؛ ب) AS-4 ، موشک موازنه ای که بوسیله بمب افکن های Tu-22 Blinder حمل می گردید و هواپیماهای Tu-16 و Tu-22 نیز قابلیت استفاده آن را داشتند ؛ ج) AS-6 Kingfish ، موشک هدایت شونده با سرعت ۳ ماخ که در حجم انبوه به کشورهای دیگر صادر نگردید .

*با وجودیکه ایران عملاً هیچگاه در جریان جنگ خود با عراق از عملیات های انتحاری استفاده نکرد ، اما گزارشات تایید نشده ای مبنی بر اجرای برنامه های آموزشی در راستای بهره گیری از هواپیمای کاملاً مسلح F-5 یا F-7 در حملات انتحاری ایران علیه کشتی های جنگی به گوش می رسید . گاهشماری روزهای آغازین جنگ نفتکش ها نشان می دهد که چنین حملاتی در زمان استفاده کاملاً موثر از فن آوری موجود در “میدان نبردی ” کم عرض همچون تنگه هرمز یا خلیج فارس ممکن بوده است ، جائیکه کشتی ها معمولاً به دلیل پوشش عوارض زمینی فقط ۱۵ تا ۲۰ کیلومتر مانده تا هدف (زمان پروازی کمتر از ۵ دقیقه) فرصت دارند تا خطر نزدیک شدن جنگنده را اعلام کنند . اما ، در حال حاضر چنین حملاتی می تواند اقدامات تلافی جویانه ای از جانب ایالات متحده آمریکا را به همراه داشته باشد و اینکه امکان شناسایی این جنگنده ها توسط هواپیماهای هشداردهنده دریایی E-2C و هواپیمای آواکس E-3A قطعاً وجود دارد .

ترجمه: جواد قلوبی



برچسب ها: دفاع مقدس، دفاع مقدس در نگاهی كوتاه، جنگ تحمیلی، جنگ تحمیلی علیه ایران، درباره جنگ، پاسخ به سه پرسش، نقش امریکا، جنگ عراق علیه ایران، جنگ، مداخله، جنگ ایران و عراق، قدرتهای بزرگ، وظایف و تعهدات دولتها، عملکرد امریکا در جنگ ایران و عراق، همکاری، سازمان سیا، فرمانده ناوچه پیکان، ناوچه پیکان، دفاع مقدس ملت ایران، ملت ایران، عملیات هوایی، تاریخ جهان، قطعنامه‌ها، قطعنامه‌های سازمان ملل در خصوص جنگ تحمیلی، سازمان ملل، جنگ شهرها، پرواز های سیاه، شهرهای سپید، عملیات والفجر ۸، عملیات، عملیات آبی خاکی خیبر، عملیات خیبر، اسلام ناب، اسلام آمریکایی، جنگ فقر وغنا، تلفات انسانی ایران، سلاح های شیمیایی، دزفول، شهر ۱۰۰۰ موشک، شهید، مفقود، بمباران، هواپیماهای عراقی، سهام خیام، دختری حماسه آفرین از هویزه، هویزه، خرمشهر، رزمندگان اسلام، مقاومت ۳۴ روزه، آنتونی کردزمن، آزادی خرمشهر، مقاومت، آزادی، عملیات بیت المقدس، بنی صدر، موذی گری های بنی صدر، آزاد‌سازی سوسنگرد، سوسنگرد، خاطرات، رهبر انقلاب، وضعیت ایران، پایان جنگ، شروع جنگ، اوضاع نظامی ایران، نظامی، ایران، ناگفته‌های جنگ، عراق، اولین های جنگ، مناقشات تاریخی،  
نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 25 آبان 1390 توسط MAHDI .